Twaalf interessante weetjes over het Christusbeeld in Rio de Janeiro

Al in de jaren 1850 deden er in Rio plannen de ronde voor een Christusbeeld op een bergtop, maar het huidige project kwam pas in de jaren 1920 echt op gang, na een landelijke katholieke inzamelingsactie. De bouw begon in 1922 en het monument werd in 1931 ingewijd, waardoor het idee een ongewoon lange weg aflegde van concept tot voltooiing.

Het monument is niet van gebeeldhouwde steen, maar van gewapend beton en bedekt met duizenden met de hand aangebrachte driehoekige speksteentegels. Er is voor speksteen gekozen omdat het bestand is tegen temperatuurschommelingen en weersinvloeden en toch een glad oppervlak behoudt. Van dichtbij ziet het oppervlak er bijna mozaïekachtig uit, wat verklaart waarom het beeld zachter en meer gestructureerd aanvoelt dan op foto’s te zien is.

De Braziliaanse ingenieur Heitor da Silva Costa leidde het project, maar de belangrijkste onderdelen werden in het buitenland ontwikkeld. De Frans-Poolse beeldhouwer Paul Landowski maakte het hoofd en de handen in Frankrijk, en ingenieur Albert Caquot zorgde voor de technische expertise. Die onderdelen werden later naar Brazilië verscheept en op de Corcovado in elkaar gezet, waardoor het monument zowel een internationaal samenwerkingsproject als een nationaal symbool is geworden.

De Christus de Verlosser staat op de Corcovado, een berg van ongeveer 710 meter boven zeeniveau in het Tijuca Nationaal Park. Die plek is niet alleen vanwege het uitzicht gekozen: door de centrale ligging is het standbeeld vanuit grote delen van Rio te zien. Het resultaat is een monument dat naadloos in de skyline van de stad lijkt te passen, in plaats van beperkt te blijven tot één wijk.

Van een afstand gezien ziet het er elegant uit; als je het in aantallen bekijkt, is het gigantisch. Het standbeeld torent 30 meter boven een 8 meter hoog voetstuk uit, de spanwijdte van de armen bedraagt 28 meter en het hele monument weegt ongeveer 635 ton. Door die verhoudingen blijft het visueel in balans met de steile granieten top van de Corcovado.

Lang voordat het standbeeld er stond, reed de Corcovado-spoorlijn al de berg op. De lijn werd in 1884 geopend en diende later tijdens de bouw voor het vervoer van materialen en arbeiders. Tegenwoordig brengt hij bezoekers nog steeds in ongeveer 20 minuten door het Tijuca-woud. Dat betekent dat een van de klassieke toeristische attracties van Rio ook een praktische rol heeft gespeeld bij de bouw van het monument.

Op bijna 710 meter boven zeeniveau, op een onbeschutte bergtop, wordt het standbeeld tijdens de zomerse onweersbuien in Rio regelmatig door de bliksem getroffen. Een goed gedocumenteerde blikseminslag in 2014 beschadigde een deel van de rechterduim, en andere stormen hebben de vingers en de kop beschadigd. Regelmatig onderhoud is essentieel, niet alleen voor het uiterlijk, want het weer op Corcovado is meedogenloos.

In het voetstuk bevindt zich een kleine katholieke kapel die is gewijd aan Nossa Senhora Aparecida, de beschermheilige van Brazilië. Het werd in 2006 ingewijd, waardoor er een functionele gebedsruimte werd toegevoegd aan een monument dat al rijk was aan religieuze betekenis. Dat detail zie je vanaf het uitkijkplatform makkelijk over het hoofd, maar het laat wel zien dat Christus de Verlosser meer is dan alleen een uitkijkpunt.

In 2007 werd het Christusbeeld uitgeroepen tot een van de Zeven Nieuwe Wereldwonderen, waardoor het ver buiten Brazilië bekendheid verwierf. Het monument maakt ook deel uit van de door UNESCO erkende Carioca-landschappen tussen de bergen en de zee in Rio. Er zijn maar weinig bezienswaardigheden die wereldwijde bekendheid, religieuze symboliek en zo’n indrukwekkende natuurlijke omgeving in één beeld samenbrengen.

Tot begin jaren 2000 moest je, nadat je bijna op de top was aangekomen, nog meer dan 200 treden beklimmen om het laatste platform te bereiken. In 2003 zijn er liften en roltrappen geplaatst, waardoor het monument voor een veel grotere groep bezoekers veel toegankelijker is geworden. Het is een moderne vernieuwing die de beleving van het Christusbeeld stilletjes heeft veranderd, zonder het historische silhouet aan te tasten.

Christus de Verlosser is niet alleen een icoon; het is ook een van de drukst bezochte betaalde attracties van Brazilië. De afgelopen jaren kwamen er jaarlijks zo’n 2 tot 2,5 miljoen bezoekers, waarbij 2023 met ongeveer 2,4 miljoen bezoekers als recordjaar wordt genoemd. Die cijfers maken duidelijk waarom vroege en late tijdstippen zo gewild zijn als het weer en het zicht meezitten.

Zelfs mensen die nog nooit in Rio zijn geweest, herkennen het standbeeld meestal meteen. De Christusbeeld verschijnt voortdurend in films, op tv, in sportuitzendingen, op reisaffiches en in nieuwsbeelden, omdat zijn silhouet in één enkel beeld al meteen ‘Rio’ uitstraalt. Er zijn maar weinig monumenten die zo'n sterke visuele symbolische waarde hebben voor een hele stad en een heel land.